تبلیغات
مِنْ کُنُوزِ الْجَنَّةِ الْبِرُّ وَ إِخْفاءُ الْعَمَلِ وَ الصَّبْرُ عَلَى الرَّزایا وَ کِتْمانُ الْمَصائِبِ. از گنجهاى بهشت; نیکى کردن و پنهان نمودن کار[نیک] و صبر بر مصیبتها و نهان کردن گرفتاریها (یعنى عدم شکایت از آنها) است. امام علی (ع) BOOTS
مجله سیزده59
تصاویر برگزیده
إنّ الله معنا ، ولا فاقَةَ بنا إلى غیرِه ، والحقَّ معنا فلن یوحِشَنَا مَن قعدَ عنّا .. ونحن صنائعُ ربّنا والخلقُ بعدُ صَنائعُنا. (الغیبة للشیخ الطوسی ص172) Verily, Allah is with us and we have no need to other than Him; right is with us so we won't be distressed by those who desist from helping us; we are the willing tools of our Lord and people are our willing tools. (Al-Ghayba, by shaykh al-Toosy P. 172)
شناختBOOTS


همه می پرسند چرا بوتس ؟! بوتس نماد سروان بی ادعایی است ،که جان خود را در راه حفظ اسلام وآرمان های خط امام (ره) و مقام معظم رهبری فدا کرده اند . گروه نویسنده گان بوتس این نماد را یاد آور این تکلیف و وظیفه در محوریت و بینش حفظ اسلام و آرمان های انقلاب اسلامی می داند .
با سپاس احترام گروه فرهنگی بوتس
جایگاه سیاسی زنان در عصر رسول اعظم (ص)3
تشویق مبارزان
در اسلام شرکت در مبارزه علیه کفر و تجاوز تنها به دست گرفتن اسلحه و حضور فیزیکی خلاصه نمی شود و یا به مقابله مستقیم و رو به رو با دشمن محدود نمی گردد، بلکه تحریک و تشویق مبارزان در جنگ و ایجاد روحیه جنگجویان نقش بسیار مؤثری در پیروزی دارد و عرب های جاهلی از حربه ی تحریک احساسات نیروها علیه دشمنان خود در جنگ ها استفاده می کردند، منتها با حرکات مستهجن و ضد اخلاقی همانند آواز، رقص، سرودن شعر نیروهای خود را تشویق می کردند و اما این روش در حوزه ی فرهنگ اسلامی در قالب اخلاق، ادب و حفظ شئونات انسانی تجلی یافت. زنان مسلمان در تحریک احساسات دینی مجاهدان و ترغیب آنان در امر جهاد نقش مهمی افاء نمودند.
در جنگ احد هنگامی که کار بر مسلمانان سخت شد و آثار شکست ظاهر گردید، بسیاری از مردان از صحنه گریختند. در این هنگام «صفیه» عمه رسول خدا(ص) که به منظور مداوای مجروحان و رساندن آب به مبارزان به احد آمده بود، نیزه ای به دست گرفت و در حالی که بر پشت مردان فراری می کوفت، می گفت: «انهزم متم عن رسول الله(ص)»؛ از رسول خدا(ص) فرار کردید! او با این کار خود آنان را به پایداری تشویق کرد و فرار از صحنه جنگ را فرار و پشت کردن به رسول الله(ص) دانست.[59]
«ام أیمن» نیز در احد بر فراریان خاک می پاشید و با گفتن سخنانی آنان را به مبارزه تهییج می کرد.[60]
حضور فیزیکی زنان در عرصه دفاعی علاوه بر اثرات روحی بر مجاهدان، نقش تدارکاتی و رزمی هم داشته است؛ ام نسان گوید: من با ام سلمه و پیامبر(ص) و سپاه همراه شدم و تا فتح خیبر همراه آنان بودم و با دارویی که در اختیار داشتم، مجروحان را تداوی می کردم و به آنان آب می رساند.[61]
ام عطیه گوید: در هفت جنگ همراه پیامبر(ص) بودم، در این جنگ ها تدارکات ایشان را نگهداری کرده و برای ایشان غذا تهیه می کردم.[62]

پشتیبانی معنوی وتدارکاتی
در شرایط حساس صدر اسلام که جنگ های گوناگون از طرف کفار قریش بر مسلمانان تحمیل گردید، زنان مسلمانان تنها به وظایف داخل خانه بسنده نکردند و با توجه به حساسیت زمان و تهدیدات گوناگون از طرف دشمنان از حصارهای محدودکننده خانه ها فراتر نهاده و نقشی فزاینده نظامی و سیاسی بازی کردند.
زنان مسلمان به شکل های گوناگون در معرکه جنگ شرکت داشتند و هرگونه کاری می توانستند و لازم بود به پشتیبانی از رزمندگان اسلام اقدام می کردند. این کمک ها در قالب آب دادن به رزمندگان، تهیه غذا برای آنان، نگهداری و تهیه سلاح، کمک به مجروحان و درمان موقت آنان و انتقال مجروحان و شهداء به مدینه انجام می شد.[63]
زنان در عرصه حضور جهاد شرکت داشتند، از جمله آنان می توان از «ام سلیم» و «عایشه» دختر ابوبکر نام برد. در جنگ احد بودند که مشک های آب را بر پشت حمل کرده و به رزمندگان می رساندند.[64] فاطمه زهراء(س) در احد شرکت داشت و به رزمندگان آب و غذا می داد و مجروحان را مداوا می کرد. او جراحات رسول خدا(ص) را با کمک علی(ع) در این جنگ درمان کرد.[65]
هرچند که وظایف زنان حضور در درون منزل، خانه داری و نقش تربیتی فرزندان است و بهتر شوهرداری نمودن، ولی با این حال دین مقدس اسلام زنان را از شرکت در جهاد با مردان منع نکرده است، بلکه در تاریخ اسلام می خوانیم که حضرت فاطمه(س) در جبهه مجروحان را یاری می کرد. در غزوه خیبر به رسول خدا(ص) خبر دادند: گروهی از زنان به میدان جنگ آمده اند و پس از تحقیق مشخص شد که برای فراهم آوردن لوازم سربازان شرکت کرده اند. رسول خدا فرمود: مانعی ندارد.[66]
زنانی که در غزوات همراه رسول خدا(ص) شرکت کردند بسیارند. پرداختن به همه ی آن ها در این فرصت نمی گنجد و ما به برخی از آن ها بسنده می کنیم: «ام ایمن» که نام او «برکه بنت ثعلبه بن عم والحبشیه» است ید طولایی در جهاد داشت. او در غزوه احد، حنین، خیبر و موته همراه مجاهدان بود و به آنان یاری می رساند.[67]
«ام عطیه نسیبه بنت الحارث الانصاریه» در هفت غزوه همراه رسول خدا(ص) شرکت کرد. او غذا تهیه می کرد و به مداوا و پرستاری از مجروحان پرداخت.[68]
از زنان دیگری که در حضور رسول خدا(ص) در امر تدارکات جبهه می پرداخت «ام زیاد الاشجعیه» به همراه گروهی از زنان برای همراهی رسول(ص) در غزوه خیبر آماده حرکت شدند. وقتی خبر به حضرت رسید، از آنان پرسید: به اجازه چه کسی آمدید؟ گفتند:
«خرجنا و معنا دواءٌ، نداوی الجرحیٰ و نناول والسّهام و تسقی السویق و نغزل الشعر و نعین فی سبیل الله»[69]؛
«خارج شدیم و دارو به همراه داریم تا مجروحان را مداوا کنیم و تیرها را بیاوریم وخمیر برای نان درست کنیم و طناب ببافیم و در راه خدا کمک کنیم.»
رسول خدا(ص) به آنان اجازه داد همراه سپاه حرکت کنند و وقتی خیبر فتح شد، همانند مردان به ایشان سهم داد.
به هرروی آن چه که از مطالب ارائه شده در باب حضور زنان در عصر نبوی در عرصه کارهای جهادی به دست می آید آن است که زنان در امر جهاد و دفاع از حریم دین و نظام سیاسی و حکومتی رسول خدا(ص) نقشی همانند نقش مردان داشتند و گفتنی است که اگر چنین اقدامات در چنان شرایط بحرانی نمی بود بدون تردید سرنوشت امت اسلامی که بستگی به سرنوشت اسلام و حاکمیت سیاسی اسلام داشت، به خطر می افتاد.

برخورد فیزیکی زنان با دشمن
زنان در عصر نبوی تنها به فراهم آوردن امکانات دفاعی و مراقبت از مجروحان جنگی بسنده نمی کردند، بلکه فرارتر از آن به طور عینی و ملموس به مصاف آنان می شتافتند و برخورد فیزیکی با دشمن داشتند که به طور گذرا به برخی از آن مصادیق اشاره می کنیم:
«ام سلیم بنت ملحان» هنگام شرکت در حنین با خود خنجری داشت. هنگامی که این مسأله به اطلاع رسول خدا(ص) رسید ایشان علت حمل سلاح را از او جویا شد، او گفت: آن را همراه دارم که اگر مشرکی به من نزدیک شد، با آن شکمش را بدرم.[70] وقتی آن زن این حرف را زد رسول خدا مانع کار او نشد.
چنین نبوده که زنان تنها به کارهای تدارکاتی پرداخته باشند، بلکه پیکار مستقیم و برخورد فیزیکی با دشمن نیز داشتند، یکی از آن زنان اسماء بود. وی علاوه بر تقوا، علم و فصاحت، شجاعت نیز داشت، او در جنگ «یرموک» به همراه تعداد دیگری از بانوان که معمولاً برای تهیه غذا و آب دادن به سپاه و مداوا و معالجه مجروحان خیلی در جبهه جهاد حضور یافتند شرکت داشت و زمینه ای پیش آمد که او ناچار با ارتش «روم» درگیر شد و به وسیله چوب و ستون خیمه خویش تعداد 9 نفر از افراد دشمن را از پای در آورد.[71]

نقش نمایندگی در امورات سرنوشت ساز
زنان در عصر نبوی با توجه به آزادی های سیاسی و حقوق اجتماعی که اسلام برای آنان به ارمغان آورد، علاوه بر نقش تربیتی در محیط خانه ودفاع از حقوق سیاسی وموقعیت خود، در پی دفاع از موقعیت سایر زنان نیز بودند.
در شرایطی که زنان صلاحیت بیان حقایق را در خود نمی دیدند و یا مردان به آن ها این حق را قائل نبودند، زنانی بودند که به نمایندگی از سوی زنان به حضور رسول خدا(ص) رسیدند و با سخنان حکیمانه و مستدل خود خواسته های زنان را منعکس نمودند و از جمله زنانی که این نقش را به عهده داشت، «اسماء» دختر یزید بن سکن بود و او از جهت برجستگی عقلی و درایت و بیان حقایق و شجاعتی که داشت، به خطیبة النساء، یعنی سخنگوی زنان معروف بود و هرگاه زنان مدینه مسأله مهمی داشتند این بانوی محترمه و خردمند به نمایندگی از سایر زنان به محضر رسول خدا(ص) می رسید و در مسجد و در حضور اصحاب آن حضرت، پیام زنان را می رساند و سپس نظر حضرت را به زنان ابلاغ می نمود. در این رابطه روزی در مسجد به محضر نورانی پیغمبر بزرگوار اسلام(ص) در حالی که جمعی از اصحاب نیز حضور داشتند شرفیاب شد و عرضه داشت: ای رسول خدا، پدر و مادرم فدای تو باد! من فرستاده و نماینده ی گروهی از زنان به محضر مبارکتان هستم. آن چه که اکنون می گویم نظریه و سؤال همه ی آن ها است:
خداوند مهربان تو را برای رهبری همه ی مردان و زنان مبعوث داشته است و همه ی ما به تو و آن خداوندی که تو را به پیامبری برگزید ایمان آورده ایم. وضع ما زنان این است که در خانه های شوهرهایمان در زیر چتر پوشش محدودیت داریم و عهده دار تأمین نیازمندی های زناشویی با همسران خود می باشیم و مدتی از زندگی خود را به آبستنی و پرستاری و تربیت فرزندان خود می گذرانیم و از بسیاری از امتیازات و کسب فضیلت ها محروم هستیم. و اما شما مردان این امتیازات را دارید که در نمازهای جمعه و جماعات شرکت می کنید و در بسیاری از مراسم و آداب اسلامی مانند: تشییع جنازه های مسلمانان و عیادت و احوال پرسی بیماران حضور دارید و می توانید به حج بروید و پس از یک مرتبه انجام مراسم حج می توانید برای بار دوم و نیز بیشتر از آن به حج بروید. به علاوه در جهاد در راه خدا که بافضیلت از همه ی این ها است و دارای ارزش و عظمت فراوانی است، شرکت می جویید و در همه ی این مواقع ما عهده دار نگهداری اموال شماهستیم و لباس های شما را ما به وسیله ی بافتن با دست و دوختن فراهم می کنیم و فرزندان شما را ما تربیت و نگهداری می کنیم و...
سپس حضرت رسول اکرم اسماء را مخاطب قرار داده فرمود: تو خود بدان و برای زنان که نماینده آن ها هستی توضیح بده:
«إنّ حسن تبعّل إحدا کنّ لزوجها و طلباً لرضائه اتّباعها لموافقته یعدل کلّ ماذکرت للرّجال»؛
«برای زنان اعلام کن: خوب شوهرداری هریک از شما و جلب رضایت شوهر و پیروی از خواسته های مشروع وی و هماهنگی با شوهران معادل همان حضور در جمعه و جماعات و سایر خدمات اجتماعی، سیاسی و جهاد مردان است و خداوند همان پاداش را برای شما محسوب خواهد داشت.»
آن گاه اسماء به خاطر این که به نمایندگی از سوی بانوان مدینه توانسته بود از زبان مبارک حضرت پیغمبر(ص) پاسخ سؤالات آن ها را به دست بیاورد و در حالی که از خوشحالی تکبیر به زبان جاری می کرد مژده جواب روح بخش را به بانوان اعلام کرد.[72]

پی نوشتها:
[1]. مبانی و کلیات علوم سیاسی ـ مدنی، ج1، ص12.
[2]. نور(62)، 24.
[3]. جوادی آملی، عبدالله، زن در آیینه جلال و جمال، قم، اسراء، چاپ شریعت، ص296.
[4]. نمل(27)، 34.
[5]. روحانی، طاهره، زنان دین گستر در تاریخ اسلام، مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپخانه توحید، 1382، چاپ اول، ص42.
[6]. کاوندی، هاشمی، مقدمه ای بر روان شناسی زن، صص62-63.
[7]. شخصیت و حقوق زن در اسلام، مجموعه مقالات برگزیده جشنواره شیخ طوسی، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1382، چاپ توحید، ج2، ص48.
[8]. ابن اثیر، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، تهران، اسماعیلیان، ج5، ص434.
[9]. پیشین، 481.
[10]. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمیز الصحابه، ج4، صص311-312.
[11]. پیشین، ص466؛ طیبی، ناهید، زن در چشم پیامبر(ص)، چاپ بهمن، 1385، ص89؛ فاضلی بیارجمندی، سید احمد، نقش زنان شیعه در عصر امام علی(ع)، 1381، ص173.
[12]. پیشین، ص239.
[13]. پیشین، ص432.
[14]. مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، بیروت، دارالمعرفه، بی تا، ج8، ص20؛ کلینی، محمد بن یعقوب، فروع کافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1375ش، ج3، ص217، ح5.
[15]. جایگاه زن در اسلام و غرب، برگزیده مقالات سومین همایش زنان جهان اسلام، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1381، چاپ اول، صص70-71.
[16]. ممتحنه(60)، 12.
[17]. روحانی، طاهره، زنان دین گستر در تاریخ اسلام، قم، مرکز جهانی، 1382، ص159.
[18]. ممتحنه(60)، 12.
[19]. احمد میقری، ابن احمد، تفسیر برهان، ج4، ص326.
[20]. طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج19، ص242.
[21]. ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دار صادر، 1388ق، ج8، ص412؛ ابن اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ، تحقیق: مکتب التراث، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1414ق، چاپ چهارم، ص513.
[22]. خلیل جمعه، احمد، نساء من عصر النبوة، بیروت، دار ابن کثیر للطباعة والنشر والتوزیع، 1412ق، چاپ اول، ج1، ص116.
[23]. آیات 18و19 از سوره فتح.
[24]. ابن حجر عسقلانی، پیشین، ج8، ص111؛ ابن اثیر، عزالدین، اسدالغابة، ج5، ص479.
[25]. ابن سعد، پیشین، ج8، صص5-6-7.
[26]. ابن اثیر، عزالدین، اسدالغابة، ج5، ص512 و ج8، ص9.
[27]. پیشین، ج8، ص9.
[28]. ابن سعد، پیشین، ج8، ص6.
[29]. حرعاملی، محمد بن الحسن، تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة، بیروت، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، 1413ق. 1993م، ج20، ص208، باب115.
[30]. چترچی، نوشین، زن و سیاست در قرآن، فصلنامه ندای صادق، شماره22.
[31]. مسلم، ابوالحسن، صحیح مسلم، بیروت، دارالکتب العلمیة، بی تا، چاپ جدید، ج3، ص1386.
[32]. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج67، ص185.
[33]. فتح(48)، 18.
[34]. جلالی کندوری، سهیلا، زن مسلمان، پرده نشینی یا حضور اجتماعی، دانشگاه الزهرا.
[35]. ابن هشام، عبدالملک، تهران، 1383، چاپ اول، ص86؛ السیرة النبویة، تحقیق: مصطفی السقاء و ابراهیم الأبیاری و عبدالحفیظ شبلی، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، 1415ه‍، چاپ اول (جدید)، ج1، ص359.
[36]. پیشین.
[37]. ابن حجر، پیشین، ج8، صص83ـ84.
[38]. ابن هشام، پیشین، ج1، ص358.
[39]. ابن هشام، پیشین، ص359.
[40]. ابن هشام، پیشین، صص359ـ367.
[41]. عنکبوت، 56؛ زمر، 10.
[42]. انفال(8)، 72.
[43]. کلینی، محمد یعقوب، کافی، ترجمه: سید جواد مصطفوی، تهران، انتشارات علمیه اسلامیه، بی تا، ج1، ص377.
[44]. ابن اثیر، عزالدین، پیشین، ص515؛ ابن هشام، پیشین، ج2، ص82.
[45]. ابن هشام، السیرة النبویة، صص82-83.
[46]. ابن اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ، ج1، ص515.
[47]. طیبی، ناهیده، زن در چشم پیامبر(ص)، 1385، ص39.
[48]. آل عمران(3)، 159.
[49]. کحاله، عمر رضا، أعلام النساء، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1982، چاپ نهم، ج5، ص323.
[50]. ابن ابی الحدید، عزالدین عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، انتشارات مرعشی نجفی، بی تا، ج18، ص199.
[51]. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1399، ج100، ص253.
[52]. ابن هشام، السیرة النبویة، ج3، ص239.
[53]. ابن حجر، احمد بن علی، الاصابة فی التمیز الصحابة، بیروت، دار صادر، ج4، صص453-454.
[54]. پیشین، صص462-463.
[55]. ابن اثیر، علی بن احمد، اسدالغابة فی معرفة الصحابة، تهران، انتشارات اسماعیلیان، ج5، صص453-454.
[56]. جلالی کندوری، سهیلا، زن مسلمان، پرده نشینی یا حضور اجتماعی، ص100.
[57]. محقق حلی، جعفر بن الحسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، بیروت، دارالاضواء، طبع2، ج1، ص307.
[58]. منتظری، حسین علی، دراسات فی ولایت فقیه و فقه الدولت الاسلامیه، قم، المرکز العالمی لدراسات الاسلامی، 1409ق، چاپ دوم، ج1، ص115.
[59]. کحالة، عمر رضا، اعلام النساء، ج2، صص271-272.
[60]. واقدی، ابو عبدالله محمد بن عمر، المغازی، تحقیق: مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1409ق، چاپ دوم، ج3، ص288.
[61]. پیشین، ص249.
[62]. امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، بی تا، ج3، ص842.
[63]. ابن اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ، ج1، صص551-558.
[64]. کحالة، عمر رضا، پیشین، ج2، ص275.
[65]. واقدی، ابو عبدالله محمد بن عمر، پیشین، ج1، ص249؛ بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا، ص326، ب66، ح2881.
[66]. سنن ابن داود، به نقل از جایگاه زن در اسلام و غرب، برگزیده مقالات سومین همایش زنان جهان اسلام، مرکز جهانی، 1382، چاپ اول، ص71.
[67]. ابن اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ، ج1، ص554؛ الاستانبولی، محمود مهدی و مصطفی ابو نصر شبلی، نساء حول الرسول و رد المفسریات المستشرقین، دمشق، 1417ق، چاپ ششم، ص235.
[68]. ابن حجر، پیشین، ج8، ص259.
[69]. کحاله، عمر رضا، پیشین، ج2، ص43.
[70]. ابن هشام، السیرة النبویة، ج4، صص96-97؛ ابن حجر، پیشین، ج8، ص243.
[71]. ابن حجر، الاصابة، ج4، ص235؛ به نقل از: نوری همدانی، حسین، جایگاه بانوان در اسلام، انتشارات مهدی موعود، 1384، چاپ چهارم، ص116.
[72]. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج4، ص238.
بازدید : بازدید : بار          02:03 ب.ظ | پنجشنبه 25 اردیبهشت 1393          نویسنده : سردبیر مجله بوتس          نظرات


نوروز 1393 مبارک باد
آمار کاربران

بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : نفر
كل مطالب : نفر
آخرین بروز رسانی :

امكانات